کاربرد کود کشاورزی در گلخانه در شاهینشهر
فوریه 17, 2026
1.چکلیست طلایی تغذیه باغات در مرحله فندقی شدن میوه |فصل دوم
فوریه 17, 2026
فهرست مطالب
- 1 چکلیست طلایی تغذیه باغات در مرحله فندقی شدن میوه
چکلیست طلایی تغذیه باغات در مرحله فندقی شدن میوه
فصل اول مقاله
باغبانی قمار با طبیعت است، اما مرحله فندقی شدن میوه (Fruit Set)، دقیقاً همان جایی است که میتوانید ورق را برگردانید. اکثر باغداران تصور میکنند که سایز گرفتن میوه در تابستان اتفاق میافتد، اما فیزیولوژی گیاهی حقیقت ترسناکی را به ما میگوید: پتانسیل نهایی سایز و کیفیت میوه، دقیقاً در همین چند هفته کوتاه که میوه به اندازه فندق است، “قفل” میشود. اگر این مرحله را از دست بدهید، بهترین کودهای دنیا در ماههای بعد هم نمیتوانند معجزه کنند.
در این مقاله تحلیلی، ما از سطح توصیههای کلیشهای عبور میکنیم و با نگاهی مهندسی به فرآیندهای سلولی، چکلیست طلایی تغذیه باغات در مرحله فندقی شدن میوه را بررسی میکنیم. اینجا قرار نیست فقط بگوییم “کود بدهید”؛ میخواهیم بدانیم “چرا”، “چقدر” و “چگونه” تعادل ظریف هورمونی را به نفع میوه تغییر دهیم.
۱
فیزیولوژی مرحله فندقی: جنگ خاموش در درون درخت
زمانی که گلبرگها میریزند و میوه کوچک (Chehcheh) نمایان میشود، درخت وارد یکی از پرچالشترین مراحل حیات خود میشود. در این لحظه، دو اتفاق بیولوژیکی مهم در حال رخ دادن است که سرنوشت باغ شما را رقم میزند:
۱. تقسیم سلولی سریع (Rapid Cell Division)
این نکته کلیدی است: میوه در مرحله فندقی شدن، با سرعت سرسامآوری در حال “تکثیر سلول” است، نه “بزرگ شدن سلول”.
سایز نهایی سیب، هلو یا پسته شما به تعداد سلولهایی بستگی دارد که در همین ۲ تا ۴ هفته تولید میشوند. بعد از این مرحله، تقسیم سلولی متوقف شده و سلولها فقط آب جذب کرده و متورم میشوند (Cell Expansion).
فکرش را بکنید؛ اگر تغذیه در این مرحله نقص داشته باشد و درخت شما به جای ۱۰ میلیون سلول، فقط ۵ میلیون سلول در میوه بسازد، حتی اگر در تابستان میوه را در استخر کود غرق کنید، باز هم میوه درشتی نخواهید داشت. چرا؟ چون “ظرف” شما کوچک ساخته شده است.
۲. رقابت سینک و سورس (Sink-Source Competition)
درست زمانی که میوههای کوچک نیاز شدید به انرژی و کربوهیدرات دارند، شاخهها و برگهای جدید هم با سرعت رشد میکنند. در فیزیولوژی گیاهی، به اندامهای مصرفکننده “سینک” (Sink) میگوییم.
در مرحله فندقی، ما با یک جنگ داخلی روبرو هستیم:
- ✘ سینک رویشی: شاخهها و برگهای جوان که به شدت حریص نیتروژن هستند.
- ✔ سینک زایشی: میوههای کوچک و فندقی که برای بقا میجنگند.
اگر برنامه کودی شما هوشمندانه نباشد (مثلاً نیتروژن بیش از حد بدهید)، شاخهها پیروز میشوند و درخت با مکانیزم “تنک طبیعی”، میوهها را فدای رشد شاخه میکند. اینجاست که علت ریزش میوه های کوچک مشخص میشود: آنها از گرسنگی میمیرند، نه از بیماری!
معماری ریزش: چرا درخت میوهها را پس میزند؟
شما کود دادهاید، آبیاری کردهاید، اما باز هم پای درخت پر از میوههای فندقی ریخته شده است. چرا؟
مسئله فراتر از کمبود عناصر است؛ مسئله “سیگنالهای هورمونی” است. ریزش میوه در این مرحله (که اغلب به عنوان ریزش خرداد یا June Drop هم شناخته میشود، هرچند زمان آن بسته به اقلیم متفاوت است)، تحت کنترل تعادل دو هورمون اصلی است:
هر عاملی که باعث شود سطح اکسین در میوه پایین بیاید، لایه جداگر (Abscission Zone) در دممیوه فعال شده و جریان مواد غذایی قطع میشود. اما چه چیزی اکسین را میسازد؟ عنصر “روی” (Zinc). و چه چیزی باعث انتقال انرژی میشود؟ عنصر “بور” (Boron).
استراتژی مدیریت نیتروژن
بحث در مورد برنامه کوددهی درختان میوه در بهار بدون صحبت از نیتروژن ناقص است، اما اینجا دقیقاً همان نقطهای است که اغراق در مصرف، فاجعه میآفریند.
| نوع منبع نیتروژن | تاثیر در مرحله فندقی | ریسک / مزیت |
|---|---|---|
| اوره و نیترات | رشد انفجاری شاخه، مصرف انرژی زیاد برای احیا | بسیار پرریسک (ریزش میوه) |
| اسیدهای آمینه (L-Amino) | جذب مستقیم، بدون نیاز به صرف انرژی درخت | ایدهآل (سوخت جت سلولی) |
زمانی که شما در این مرحله از “اوره” یا کودهای “نیتراتی” سنگین استفاده میکنید، گیاه وارد یک فاز پرهزینه میشود. نیترات جذب شده باید در گیاه احیا شده و به آمونیوم تبدیل شود تا بتواند وارد چرخه ساخت پروتئین شود. این فرآیند انرژیبر است.
ریزمغذیها: معماران اصلی ساختمان میوه
۱. سینرجی روی (Zinc) و اکسین
قبلاً گفتیم که اکسین جلوی ریزش را میگیرد. اما اکسین در گیاه از اسید آمینهای به نام تریپتوفان ساخته میشود. آنزیمهایی که تریپتوفان را میسازند، برای فعالیت خود به عنصر روی (Zn) نیاز دارند.
۲. بور (Boron) و انعطافپذیری
عنصر بور فقط برای گردهافشانی نیست. در مرحله فندقی، بور نقش حیاتی در تشکیل کمپلکسهای بورات-راملونوگالاکتورونان II (RG-II) در دیواره سلولی دارد. بدون بور، دیوارههای سلولی تازه تقسیم شده، شکننده و غیرقابل انعطاف هستند. حضور بور در کنار کلسیم، استحکام و انعطافپذیری را همزمان تامین میکند.
۳. مدیریت تنشهای اکسیداتیو (ROS)
در بهار، نوسانات دمایی باعث تولید “گونههای فعال اکسیژن” (ROS) مثل آب اکسیژنه در سلول میشود. گیاه برای دفاع، آنزیمهایی مثل سوپراکسید دیسموتاز (SOD) و کاتالاز ترشح میکند. این آنزیمها برای کار کردن نیاز به “کفاکتور” دارند: منگنز (Mn)، روی (Zn) و مس (Cu).
📞 مسیر دسترسی به دانش تخصصی
اگر احساس میکنید باغ شما پتانسیل تولیدی بسیار بالاتری دارد اما در چرخه آزمون و خطا گرفتار شدهاید، زمان آن رسیده که با علم روز کشاورزی پیش بروید.
آدرس: تهران- میدان هفت تیر- خیابان بهار شیراز- ساختمان رویال
سوالات متداول (FAQ)
۱. چرا مرحله فندقی شدن برای سایز نهایی میوه حیاتی است؟
در این مرحله، تعداد کل سلولهای میوه از طریق تقسیم سلولی تعیین میشود. اگر تغذیه نامناسب باشد، تعداد سلولها کم مانده و “ظرف” رشد میوه کوچک میماند؛ در نتیجه حتی با کوددهی سنگین در تابستان، میوه به دلیل محدودیت فضای سلولی، درشت نخواهد شد.
۲. مصرف بیش از حد نیتروژن در این مرحله چه خطری دارد؟
نیتروژن زیاد، رشد رویشی (شاخه و برگ) را تحریک کرده و رقابتی شدید ایجاد میکند. درخت برای تامین انرژی شاخهها، میوههای کوچک را فدا کرده و لایه جداگر دممیوه فعال میشود که منجر به ریزش گسترده میوههای فندقی یا همان ریزش خرداد میشود.
۳. بهترین روش تامین کلسیم برای میوههای تازه تشکیل شده چیست؟
کلسیم در گیاه کندرو است و بیشتر به سمت برگها حرکت میکند. برای اثرگذاری بر میوه، محلولپاشی مستقیم روی میوههای فندقی الزامی است. استفاده از ترکیبات کلسیم کلاته با اسید آمینه یا بور، جذب این عنصر حیاتی را از طریق بافت جوان میوه تضمین میکند.
